Mỗi sáng bạn không muốn thức dậy vì đi làm?
Có một kiểu mệt mà tôi nghĩ rất nhiều Banker từng trải qua.
Không phải mệt vì thiếu ngủ.
Mà là mệt ngay từ tối hôm trước khi nghĩ đến sáng mai phải đi làm.
Chuông báo thức reo.
Bạn muốn ngủ thêm.
Mở điện thoại.
Tin nhắn công việc.
Nhóm chat.
KPI.
Khách hàng.
Hồ sơ.
Cuộc họp.
Bạn vẫn thức dậy.
Vẫn mặc áo.
Vẫn đến chi nhánh.
Vẫn gặp khách.
Vẫn chạy số.
Vẫn hoàn thành những việc cần làm.
Nhìn bên ngoài, chẳng ai nghĩ bạn đang có vấn đề.
Nhưng trong đầu bạn cứ lặp đi lặp lại một câu:
“Bao giờ mình mới nghỉ?”
Nếu bạn đang ở trạng thái đó, tôi muốn nói một điều trước:
Bạn không nhất thiết là người lười.
Có thể bạn chỉ đang thiếu một lý do đủ lớn để tiếp tục yêu công việc này.
Được làm việc mình yêu là may mắn
Chúng ta thường nghe một lời khuyên rất đẹp:
“Hãy làm công việc bạn yêu thích.”
Nghe rất đúng.
Nhưng trong thực tế nghề nghiệp, không phải ai cũng có cơ hội đó.
Một Banker có thể bước vào ngân hàng vì nhiều lý do.
Thu nhập.
Sự ổn định.
Cơ hội học nghề.
Môi trường chuyên nghiệp.
Gia đình định hướng.
Một cơ hội tình cờ.
Hoặc đơn giản:
“Lúc đó có một công việc phù hợp.”
Rồi vài năm trôi qua.
Bạn bắt đầu nhận ra:
“Mình không thực sự thích công việc này.”
Đó là lúc câu hỏi xuất hiện:
Có nhất thiết phải nghỉ không?
Tôi nghĩ chưa chắc.
Bởi có một điều khác cũng rất đáng giá:
**Không chỉ tìm một công việc mình yêu.
Mà học cách tìm thấy giá trị trong công việc mình đang làm.**
Nhưng “yêu công việc mình không thích” không có nghĩa là tự ép mình
Đây là điểm tôi muốn nói rõ.
Tôi không tin vào kiểu động lực:
“Cứ cố yêu đi rồi mọi chuyện sẽ tốt.”
Không.
Có những công việc thực sự không phù hợp.
Có những môi trường không còn phù hợp.
Có những vai trò khiến một người liên tục cạn kiệt.
Có những giá trị cá nhân không còn tương thích với cách tổ chức vận hành.
Và có những thời điểm rời đi là một lựa chọn cần được cân nhắc.
Yêu công việc mình không thích không có nghĩa là phải chịu đựng vô thời hạn.
Nó có nghĩa là:
Trước khi quyết định mình phải bỏ đi, hãy chắc rằng mình đã hiểu thứ mình thực sự không thích là gì.
Bạn không thích công việc, hay không thích cách mình đang làm công việc đó?
Hai câu này rất khác nhau.
Hãy thử nhìn lại.
Bạn nói:
“Tôi không thích làm RM.”
Nhưng có thể vấn đề là:
Bạn không thích áp lực KPI.
Bạn không thích cách quản lý hiện tại.
Bạn không thích danh sách khách hàng hiện tại.
Bạn không thích việc phải xử lý quá nhiều công việc hành chính.
Bạn không thích cách tổ chức đang đo hiệu quả.
Bạn không thích việc phải làm một kiểu mà mình không thấy ý nghĩa.
Nếu bỏ tất cả những thứ đó đi, liệu bạn còn không thích việc tư vấn và đồng hành cùng khách hàng?
Chưa chắc.
Một người nói:
“Tôi không thích nghề ngân hàng.”
cũng có thể thực ra đang nói:
“Tôi không thích vị trí hiện tại.”
Đó là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.
Có 3 loại “không thích” mà Banker cần phân biệt
1. Không thích việc
Đây là khi bản chất công việc không phù hợp với bạn.
Bạn không thích loại nhiệm vụ đó.
Không thích cách công việc vận hành.
Không thấy mình muốn phát triển trong lĩnh vực đó.
Nếu kéo dài, cảm giác không phù hợp thường vẫn quay trở lại dù bạn đã đổi môi trường.
2. Không thích vai trò
Bạn có thể thích ngành ngân hàng.
Nhưng không thích vị trí hiện tại.
Một RM có thể thích khách hàng nhưng không thích bán hàng theo cách hiện tại.
Một chuyên viên có thể thích nghiệp vụ nhưng không thích quản lý.
Một quản lý có thể thích xây đội ngũ nhưng không còn muốn chạy quá sâu vào vận hành.
Lúc này, vấn đề có thể không phải nghề.
Mà là vai trò.
3. Không thích trạng thái của chính mình
Đây là trường hợp khó nhất.
Bạn đã làm việc quá lâu trong trạng thái:
- thiếu ngủ;
- căng thẳng;
- áp lực KPI;
- liên tục xử lý việc gấp;
- không có thời gian nghỉ;
- mất kết nối với gia đình;
- không còn thời gian cho bản thân.
Khi đó, rất nhiều thứ đều trở nên đáng ghét.
Công việc.
Cuộc họp.
Điện thoại.
Khách hàng.
Đồng nghiệp.
Thậm chí sáng thứ Hai cũng trở thành “thủ phạm”.
Nhưng đôi khi vấn đề sâu hơn là:
Bạn đã quá mệt để còn cảm nhận được điều gì mình thích.
Tôi từng quan sát nhiều Banker nói: “Em chỉ muốn nghỉ”
Nhưng khi hỏi sâu hơn:
“Nếu nghỉ ngân hàng, em muốn làm gì?”
Nhiều người im lặng.
Không phải vì họ không có năng lực.
Mà vì họ chưa từng có thời gian để trả lời câu hỏi đó.
Họ chỉ biết:
“Tôi không muốn tiếp tục như hiện tại.”
Nhưng chưa biết:
“Tôi muốn đi về đâu?”
Đây là hai câu hỏi khác nhau.
Và tôi nghĩ chúng ta không nên đưa ra một quyết định nghề nghiệp lớn chỉ dựa trên câu hỏi thứ nhất.
Không phải lúc nào bạn cũng cần yêu công việc
Đây có lẽ là điều hơi ngược với những bài viết truyền cảm hứng.
Bạn không nhất thiết phải yêu công việc của mình mỗi ngày.
Có những ngày bạn mệt.
Có những ngày bạn chán.
Có những ngày KPI không đạt.
Có những ngày khách hàng từ chối.
Có những cuộc họp bạn không muốn tham dự.
Có những việc bạn làm chỉ vì trách nhiệm.
Điều đó hoàn toàn bình thường.
Một mối quan hệ lâu dài với công việc cũng giống nhiều mối quan hệ khác.
Không phải ngày nào cũng có cảm xúc mạnh.
Điều quan trọng hơn là:
Bạn có còn thấy công việc này đáng để mình đầu tư hay không?
Đôi khi tình yêu với công việc đến sau năng lực
Đây là một điều tôi thấy khá thú vị.
Chúng ta thường nghĩ:
Thích → làm tốt → thành công.
Nhưng đôi khi con đường thực tế lại là:
Làm → giỏi hơn → tạo ra giá trị → được công nhận → bắt đầu thích.
Một Banker mới vào nghề có thể không thích tín dụng.
Vì mọi thứ quá khó.
Thuật ngữ nhiều.
Quy trình phức tạp.
Hồ sơ dài.
Sai một chi tiết cũng phải làm lại.
Nhưng sau vài năm, khi bắt đầu hiểu bản chất:
Dòng tiền đi thế nào.
Doanh nghiệp vận hành ra sao.
Rủi ro nằm ở đâu.
Một quyết định tín dụng ảnh hưởng đến khách hàng như thế nào.
Cảm giác có thể thay đổi.
Điều từng khiến mình mệt có thể trở thành điều khiến mình thấy nghề thú vị.
Không phải vì công việc thay đổi.
Mà vì năng lực của mình đã thay đổi.
Có một loại “tình yêu nghề” đến từ cảm giác mình đang giỏi lên
Tôi nghĩ đây là một nguồn động lực rất lớn nhưng ít được nói đến.
Con người thường thích làm những thứ mình cảm thấy mình có khả năng.
Khi mới bắt đầu:
Một cuộc gọi khách hàng cũng căng thẳng.
Một buổi gặp khách cũng hồi hộp.
Một cuộc họp với cấp trên cũng áp lực.
Một hồ sơ khó cũng khiến mình mất ngủ.
Nhưng khi năng lực tăng lên:
Bạn hiểu vấn đề nhanh hơn.
Bạn biết hỏi gì.
Bạn biết khách hàng cần gì.
Bạn biết rủi ro nằm ở đâu.
Bạn biết xử lý một tình huống khó.
Bạn bắt đầu có cảm giác:
“Tôi làm được.”
Và từ “tôi làm được”, đôi khi mới xuất hiện:
“Tôi thích việc này.”
Banker thường hỏi: “Công việc này có phù hợp với tôi không?”
Tôi thích một câu hỏi khác hơn:
“Tôi có thể trở thành ai nếu làm tốt công việc này?”
Hai câu hỏi tạo ra hai góc nhìn.
Một câu hỏi nhìn vào hiện tại.
Một câu hỏi nhìn vào khả năng phát triển.
Ví dụ:
Bạn không thích việc gọi khách hàng.
Nhưng nếu học tốt kỹ năng bán hàng, bạn có thể trở thành người giao tiếp tốt hơn.
Bạn không thích phân tích tín dụng.
Nhưng nếu hiểu tín dụng, bạn có thể hiểu doanh nghiệp sâu hơn.
Bạn không thích quản lý nhân viên.
Nhưng nếu học cách coaching, bạn có thể phát triển năng lực lãnh đạo.
**Một công việc đôi khi có giá trị không chỉ vì bản thân công việc.
Mà vì con người mà nó giúp bạn trở thành.**
Đừng chỉ hỏi “Tôi nhận được gì từ công việc?”
Hãy hỏi thêm:
“Công việc này đang cho tôi trở thành người như thế nào?”
Một công việc có thể cho bạn:
- thu nhập;
- kinh nghiệm;
- quan hệ;
- kiến thức;
- uy tín;
- năng lực;
- khả năng lãnh đạo;
- sự hiểu biết về khách hàng;
- khả năng chịu trách nhiệm.
Có những thứ không xuất hiện trên bảng lương.
Nhưng vài năm sau lại trở thành tài sản nghề nghiệp rất lớn.
Tôi từng thấy những Banker ban đầu chỉ nghĩ:
“Tôi đi làm để nhận lương.”
Sau nhiều năm, họ nhận ra mình đã tích lũy được một thứ lớn hơn:
khả năng đọc một doanh nghiệp.
khả năng hiểu một con người.
khả năng nhìn một dòng tiền.
khả năng ra quyết định dưới áp lực.
khả năng dẫn dắt một đội ngũ.
Đó chính là vốn nghề nghiệp.
Nhưng nếu mỗi ngày bạn đều đau khổ thì sao?
Đây là phần tôi không muốn né tránh.
Không phải mọi khó khăn đều cần “đổi góc nhìn”.
Có những dấu hiệu cần được xem xét nghiêm túc.
Nếu công việc kéo dài khiến bạn:
- mất ngủ;
- kiệt sức;
- thường xuyên lo âu;
- ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mối quan hệ;
- mất khả năng phục hồi;
- cảm thấy bản thân không còn giá trị;
- hoặc có những dấu hiệu sức khỏe đáng lo;
thì đừng biến câu:
“Hãy yêu công việc của mình”
thành một lý do để tiếp tục chịu đựng.
Lúc đó, điều cần làm có thể là tìm hỗ trợ phù hợp, trao đổi với người đáng tin cậy, xem xét lại vai trò hoặc môi trường làm việc.
Phát triển sự nghiệp không đồng nghĩa với chịu đựng bằng mọi giá.
Vậy làm sao để bắt đầu yêu công việc mình không thích?
Tôi không nghĩ chúng ta nên bắt đầu bằng câu:
“Làm sao để tôi yêu nó?”
Hãy bắt đầu bằng 5 câu hỏi đơn giản hơn.
1. Tôi không thích điều gì cụ thể?
Đừng nói:
“Em ghét công việc.”
Hãy cụ thể hóa.
Ghét KPI?
Ghét gọi điện?
Ghét quản lý?
Ghét môi trường?
Ghét giờ làm?
Ghét loại khách hàng?
Ghét cảm giác không tiến bộ?
Khi vấn đề có tên, nó bắt đầu có thể được xử lý.
2. Trong công việc này có điều gì tôi vẫn làm tốt?
Có thể chỉ là một việc.
Bạn giao tiếp tốt.
Bạn phân tích tốt.
Bạn chăm khách tốt.
Bạn đào tạo người khác tốt.
Bạn xử lý vấn đề tốt.
Hãy bắt đầu từ điểm mạnh.
**Đừng cố yêu toàn bộ công việc.
Hãy tìm một phần của nó mà bạn có thể làm tốt và có ý nghĩa.**
3. Tôi đang tạo giá trị cho ai?
Đây là câu hỏi rất mạnh.
Một RM không chỉ “chạy số”.
Có thể bạn đang giúp một doanh nghiệp có vốn để mở rộng.
Một khách hàng cá nhân có thể giải quyết một nhu cầu tài chính quan trọng.
Một nhân viên trẻ có thể trưởng thành hơn nhờ cách bạn hướng dẫn.
Một đội ngũ có thể tốt hơn nhờ một người quản lý biết dẫn dắt.
Khi nhìn thấy người đứng phía sau KPI, ý nghĩa của công việc có thể thay đổi.
4. Tôi có thể giỏi hơn ở việc này không?
Nếu câu trả lời là có, hãy thử đầu tư 90 ngày.
Chọn một kỹ năng.
Học.
Thực hành.
Đo tiến bộ.
Đừng chờ cảm hứng.
Đôi khi động lực đến sau tiến bộ, không đến trước.
5. Nếu vẫn không thích sau khi đã thay đổi cách làm thì sao?
Khi đó, câu trả lời có thể là:
Đã đến lúc xem lại con đường.
Không phải thất bại.
Không phải phản bội tổ chức.
Không phải thiếu kiên trì.
Chỉ đơn giản là bạn đã hiểu mình hơn.
Một sự nghiệp tốt không phải là ở mãi một chỗ.
Một sự nghiệp tốt là biết:
khi nào nên cố, khi nào nên học, khi nào nên đổi.
Có một điều tôi muốn Banker nhớ
Đừng nghỉ việc chỉ vì một ngày tồi tệ.
Nhưng cũng:
Đừng ở lại một công việc không phù hợp chỉ vì sợ thay đổi.
Giữa hai thái cực đó là rất nhiều lựa chọn.
Đổi team.
Đổi vai trò.
Đổi phân khúc khách hàng.
Học thêm một năng lực.
Tìm một người mentor.
Nói chuyện thẳng với quản lý.
Thiết kế lại cách làm việc.
Hoặc nếu cần, chuẩn bị cho một bước chuyển nghề nghiệp.
Điều quan trọng là:
Đừng ra quyết định khi chỉ có cảm xúc của một ngày đang nói thay cho cả sự nghiệp.
Một Banker trưởng thành không nhất thiết phải yêu mọi công việc mình làm
Tôi nghĩ sự trưởng thành trong nghề nghiệp không phải là:
“Tôi đã tìm được công việc trong mơ.”
Mà là:
“Tôi hiểu tại sao mình đang làm việc này.”
Tôi biết mình đang học gì.
Tôi biết mình đang xây năng lực gì.
Tôi biết mình đang tạo giá trị cho ai.
Tôi biết giới hạn của mình.
Tôi biết điều gì không còn phù hợp.
Và quan trọng nhất:
Tôi biết mình đang đi đâu.
Khi đã biết mình đang đi đâu, một đoạn đường không dễ đi vẫn có thể trở nên đáng đi.
Câu hỏi tự đánh giá dành cho Banker
Hãy ngồi một mình và trả lời thật.
- Tôi thực sự không thích công việc của mình, hay chỉ không thích một vài phần trong công việc?
- Điều gì khiến tôi mất năng lượng nhất mỗi ngày?
- Có khoảnh khắc nào trong công việc khiến tôi vẫn cảm thấy mình có giá trị?
- Tôi đang giỏi lên ở điều gì?
- Công việc hiện tại đang giúp tôi xây dựng tài sản nghề nghiệp nào?
- Nếu KPI không tồn tại, tôi còn thích phần nào của công việc?
- Tôi đang tạo giá trị cho khách hàng, đồng nghiệp hoặc đội ngũ như thế nào?
- Tôi đã thử thay đổi cách làm trước khi kết luận rằng mình không phù hợp chưa?
- Tôi đang mệt vì công việc hay mệt vì chính trạng thái của mình?
- Nếu tiếp tục công việc này thêm 3 năm, tôi sẽ trở thành người như thế nào?
- Nếu nghỉ việc ngày mai, tôi muốn đi về đâu?
- Tôi đang ở lại vì lựa chọn hay chỉ vì sợ thay đổi?
Câu hỏi thường gặp
1. Có nhất thiết phải yêu công việc mình làm?
Không. Một công việc không cần phải mang lại cảm xúc tích cực mỗi ngày. Điều quan trọng là công việc có phù hợp với giá trị, mục tiêu, năng lực và định hướng dài hạn của bạn hay không.
2. Không thích công việc có nên nghỉ ngay?
Không nhất thiết. Trước khi quyết định, nên xác định mình không thích công việc, vai trò, môi trường hay đang ở trạng thái kiệt sức. Mỗi nguyên nhân có thể cần một cách xử lý khác nhau.
3. Làm thế nào để tìm lại động lực?
Bắt đầu bằng một phần nhỏ: xác định điều mình làm tốt, tìm lại người mình đang tạo giá trị cho, đặt một mục tiêu phát triển năng lực trong 60–90 ngày và theo dõi tiến bộ.
4. Vì sao càng làm lâu đôi khi càng chán?
Một nguyên nhân có thể là công việc không còn tạo cảm giác học hỏi hoặc tiến bộ. Khi năng lực tăng nhưng thử thách không tăng, cảm giác trì trệ có thể xuất hiện.
5. Có phải Banker nào cũng sẽ trải qua giai đoạn muốn nghỉ?
Không phải tất cả, nhưng cảm giác mất động lực hoặc cân nhắc thay đổi nghề nghiệp có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn sự nghiệp. Điều quan trọng là hiểu nguyên nhân thay vì vội vàng gắn nhãn cho bản thân.
6. Khi nào nên nghiêm túc cân nhắc thay đổi công việc?
Khi sự không phù hợp kéo dài, đã thử những thay đổi hợp lý nhưng không cải thiện, và công việc không còn phù hợp với định hướng, giá trị hoặc sức khỏe của bạn. Quyết định nên dựa trên cả thông tin thực tế và kế hoạch tài chính/nghề nghiệp, thay vì chỉ một giai đoạn cảm xúc.
Kết luận: Không phải ai cũng may mắn được làm việc mình yêu
Được làm việc mình yêu là may mắn.
Nhưng tôi nghĩ còn một năng lực khác đáng quý:
Yêu được phần giá trị mà công việc mình đang làm tạo ra.
Bạn không cần thức dậy mỗi sáng với cảm giác:
“Ôi, tôi yêu công việc này quá.”
Không cần.
Chỉ cần một ngày bạn có thể nói:
“Việc này không phải lúc nào cũng dễ, nhưng tôi biết tại sao mình đang làm.”
Thế là đủ để bắt đầu.
Bởi đôi khi, chúng ta không yêu công việc trước rồi mới làm tốt.
Chúng ta làm tốt hơn → tạo ra giá trị → nhìn thấy ý nghĩa → rồi dần dần yêu công việc hơn.
Và nếu sau tất cả những nỗ lực đó, bạn vẫn nhận ra:
“Đây không phải nơi tôi muốn đi tiếp.”
Thì cũng không sao.
Bạn không thất bại.
Bạn chỉ vừa hiểu mình rõ hơn.
Một sự nghiệp tốt không phải là sự nghiệp không có những ngày muốn bỏ cuộc.
Mà là sự nghiệp trong đó, sau những ngày ấy, bạn vẫn đủ tỉnh táo để hỏi:
“Tôi đang muốn bỏ công việc này, hay tôi chỉ đang muốn bỏ cách mình đang sống với công việc này?”
Có thể hai câu trả lời sẽ đưa bạn đến hai con đường rất khác nhau.
